Bidirectioneel (Figuur-8) Patroon: Ideaal voor Interviews Tegenover Elkaar

Wat is het?

Een bidirectioneel microfoonpatroon, ook wel figuur-8 genoemd, vangt geluid op van twee tegenovergestelde richtingen.

Het neemt geluid helder op van de voorkant en de achterkant, maar wijst geluid van de zijkanten actief af. Dit creëert een karakteristieke vorm die lijkt op het cijfer 8 wanneer je de gevoeligheid in een grafiek tekent. Dit patroon is een van de drie basisrichtingskarakteristieken, naast omnidirectioneel en cardioïde. Het is bijzonder nuttig wanneer twee geluidsbronnen recht tegenover elkaar staan, zoals bij een interview of een duet.

Je vindt dit patroon vaak terug in hoogwaardige condensatormicrofoons die specifiek voor studio- of podcastgebruik zijn ontworpen. Het grote verschil met een cardioïde microfoon, die vooral geluid van vóór oppikt, is de opname van de achterzijde. Met een figuur-8 microfoon kun je dus twee sprekers tegelijk perfect vastleggen, zonder dat je twee aparte microfoons hoeft in te stellen.

Hoe werkt het precies?

De microfoon heeft een nulpunt aan beide zijkanten, loodrecht op de microfoonkop.

Komt het geluid precies vanuit die hoek, dan wordt het nauwelijks opgepikt. Geluid dat recht van voren of recht van achteren komt, wordt daarentegen maximaal versterkt. Bij een interview plaats je de microfoon dus precies tussen twee personen in.

De een spreekt in de voorkant, de ander in de achterkant. Beide stemmen worden met dezelfde helderheid en volume opgenomen, terwijl omgevingsgeluid vanuit de zijkanten wordt onderdrukt.

Je kunt dit patroon ook combineren met andere technieken. Een bekende opstelling is de 'M-S' (Mid-Side) techniek, waarbij een figuur-8 microfoon samen met een cardioïde wordt gebruikt om een breed stereobeeld te creëren.

Voor podcasters is de directe toepassing echter het helder opnemen van twee tegenover elkaar zittende gasten.

De wetenschap erachter

Het bidirectionele patroon ontstaat door een zogenaamde drukgradiëntwerking. In tegenstelling tot een drukmicrofoon (zoals omnidirectioneel) heeft de capsule van een figuur-8 microfoon twee open zijden.

Geluidsgolven bereiken beide kanten van het diafragma met een klein tijdsverschil. Dit faseverschil zorgt voor een drukverschil over het diafragma.

Wanneer geluid van opzij komt, bereiken de golven beide kanten tegelijkertijd. Er is dan geen drukverschil, en het diafragma beweegt niet. Bij geluid van voren of achteren is er een maximaal drukverschil, wat een sterke beweging en dus een sterk signaal geeft.

Deze werking maakt de microfoon ook gevoeliger voor lage frequenties en 'proximity effect'. Hoe dichter je bij de microfoon spreekt, hoe meer de bastonen worden versterkt. Dit is een eigenschap die je bewust kunt inzetten voor een warmere stemklank, maar die ook om technische beheersing vraagt.

Voordelen en nadelen

Het grootste voordeel is de efficiënte opname van twee personen met één microfoon. Dit bespaart niet alleen kosten, maar zorgt ook voor een consistenter geluidsbeeld en minder bewerking achteraf.

De sterke ruisonderdrukking vanuit de zijkanten is een ander pluspunt, ideaal in minder perfecte akoestische omgevingen. Een nadeel is de gevoeligheid voor plosieven (p- en b-klanken) en ademspat. Omdat beide kanten open zijn, is een goede popfilter essentieel.

Ook het proximity effect kan een valkuil zijn; als sprekers onbedoeld te dichtbij of te ver weg bewegen, fluctueert de bastoonweergave.

Daarnaast vangt de microfoon per definitie ook geluid op van de achterkant, zoals bij supercardioïde versus hypercardioïde. In een rumoerige omgeving betekent dit dat achtergrondgeluid direct achter de tweede spreker ook wordt meegenomen. Een gecontroleerde, stille opnameomgeving blijft daarom cruciaal.

Voor wie relevant?

Voor podcasters die vaak interviews afnemen met één gast die tegenover hen zit, is dit patroon ideaal. Het creëert een intieme, directe dynamiek zonder dat je hoeft te schakelen tussen twee losse microfoons, een voordeel van meervoudig patroon microfoons.

Ook voor duo-presentaties of co-hosts die aan dezelfde tafel zitten is het perfect.

Interviewers in het veld, zoals journalisten, kunnen profiteren van de compacte opstelling. Je hebt maar één microfoon nodig die zowel jouw vragen als de antwoorden van de geïnterviewde goed vastlegt. Voor muzikanten die akoestische instrumenten of vocalen duetten opnemen, biedt het een prachtige, natuurlijke klank.

Wie kiest voor een podcastset met een microfoon die dit patroon ondersteunt, krijgt dus een veelzijdig gereedschap. Let er bij aankoop op of de microfoon een schakelaar heeft om tussen patronen te wisselen. Zo kun je ook voor solo-opnames of andere situaties het cardioïde patroon selecteren.